Door: Dr.Perry Pierik

Artikel eerder verschenen in: IJzeren doodsdkisten; Het onderzeebootwapen in de Eerste Wereldoorlogd, uitgeverij Aspekt Soesterberg

De militair Erich Ludendorff speelde een belangrijke rol bij de inzet van het Duitse duikbootwapen in de Eerste Wereldoorlog. Het uitlichten van Ludendorff met betrekking tot deze geschiedenis behoeft enige uitleg, want was immers Ludendorff niet de rechterhand van Paul von Hindenburg, zijn superieur, en zou het daarom niet logischer zijn om diens geschiedenis met betrekking tot het Duitse duikbootwapen te volgen? Ook valt direct al in de titel het woord ‘Entscheidungsschlacht’ , een heel specifieke term voor die tijd en voor het denken in die dagen. De duikbootoorlog ontwikkelde zich op een bepaald moment tot een hoeksteen van deze gedachte. We zullen daarom stil staan bij de ontstaansgeschiedenis van deze theorie en de rol van de onderzeeërs. Tot slot zullen we kijken waarom het OHL , Oberste Heeresleitung (het Duitse opperbevel) uiteindelijk zijn fiat gaf aan de dramatische start van de onbeperkte duikbootoorlog met al zijn gevolgen voor het conflict en de afloop van de Eerste Wereldoorlog. We zullen zien dat deze persoonlijke redenen niet alleen door militair-strategische redenen werden gevoed, maar ook door de politieke strijd tussen met name Ludendorff en kanselier Bethmann Hollweg.

door Gerbrand Kip

(dit artikel verscheen eerder in’ IJzeren Doodskisten’een uitgave van Uitgeverij Aspekt’)

Een politiek gevoelig wapen

De geschiedenis van het Duitse duikbootwapen, de ‘Eiserne Sargen’ van de keizerlijke marine is even fascinerend als afschrikwekkend. Verguisd om hun onzichtbare agressie en hun meedogenloze ijver, brachten ze de Entente bijna op de knieën. Het duikbootwapen werd onderschat door beide kanten, niet alleen op materieel gebied, maar ook op het psychologische vlak. Voor de één leidde dit tot onnoemelijke verliezen, voor de ander tot onbenutte kansen om als overwinnaar uit de bus te komen. Ook de metafoor ijzeren doodskisten was van toepassing op beide partijen, of het nu de bezwete en met olie bevlekte ‘U-Boot’-bemanning was, die vreesde door een dieptebom te worden geraakt, of de opvarenden van een marine­schip van de Entente die in wegdraaiende paniek een ‘stalen aal’ probeerden te ontwijken. Voor beide partijen dreigde een waterig graf.

Door: J.H.J.Andriessen

DUITSLANDS GROOTSTE BLUNDER?

Er is vaak gesteld dat Duitsland een grote fout maakte toen het besloot om de onbeperkte duikbootoorlog, na een betrekkelijke periode van inactiviteit, in te voeren. Men oordeelde dat Duitsland hierdoor de Verenigde Staten welhaast dwong om aan de zijde van de geallieerden aan de oorlog te gaan deelnemen en daardoor haar laatste kans om de oorlog nog met gunstig gevolg af te sluiten, verspeelde.

Door: Dr.P.Pierik

Als keizer Wilhelm II zijn buitenverblijf op de Griekse eilanden bezocht, liet hij zijn schepen saluutschot na saluutschot lossen waarbij het hele eiland op haar grondvesten schudde. Keizerin Sisi van Oostenrijk-Hongarije, wiens mediterrane stulpje de keizer later zou overnemen, zorgde dan altijd pardoes dat zij verdween om niet opgezadeld te zitten met die wonderlijke Duitse keizer, die door sommige historici en tijdgenoten werd samengevat als een ‘vat vol tegenstrijdigheden’. Hoe wispelturig de keizer ook kon zijn, hij had een trouwe liefde, en dat was de marine.

Uit de scheepsjournalen van L. Smit & Co’s Sleepdienst

Door Drs. Kees de Haas

De Rotterdamse rederij L. Smit & Co’s Sleepdienst, tegenwoordig Smit Internationale, was in 1914 de oorlog ingegaan met een vloot van veertien zeeslepers en negentien havensleepboten met een totaal vermogen van 15.450 ipk, indicateurpaardenkrachten. Onder de zeeslepers waren er vijf met een vermogen van 1.000 ipk of meer, te weten de Roode Zee, Zwarte Zee, Witte Zee, Poolzee, en Oceaan. De nieuwste eenheid in de Smitvloot was de Witte Zee, in 1914 aan de vloot toegevoegd en gebouwd bij de werf van J. en K. Smit aan de Kinderdijk. De Roode Zee en Zwarte Zee waren vrijwel identieke zusterschepen, elk herkenbaar aan twee schoorstenen.

De rederij, opgericht in 1842, had zich inmiddels internationaal een uitstekende naam verworven en haar sleepboten hadden tot en met het jaar 1913 in totaal 2.535 drijvende objecten versleept waaronder 32 droogdokken en 540 stuks baggermaterieel. Het aantal tijdens sleepreizen verloren gegane objecten kwam in deze periode op 26 ofwel één procent, een te verwaarlozen percentage.